“Chciałbym zasygnalizować”. Sędzia TK napisał list do Nawrockiego
Konstytucjonalista dr hab. Sławomir Patyra został wybrany przez Sejm na sędziego Trybunału Konstytucyjnego 11 czerwca br. Jego kandydaturę zgłosili posłowie KO, PSL-TD, Lewicy i Centrum, a wcześniej zarekomendowała ją sejmowa komisja sprawiedliwości i praw człowieka. Poparcia komisji oraz izby nie uzyskał natomiast kandydat PiS, prof. dr hab. Artur Kotowski.
Wybór nowego sędziego TK miał związek z upływającą 28 czerwca kadencją sędziego Trybunału Andrzeja Zielonackiego. Choć jego kadencja zakończyła się w niedzielę, Patyra wciąż nie objął obowiązków służbowych, ponieważ prezydent nie odebrał od niego ślubowania.
Zgodnie z ustawą o statusie sędziów TK osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa wskazuje też, że odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego TK.
Nowy sędzia TK pisze list do prezydenta Nawrockiego
Na antenie TVN24 Patyra odpowiadał na pytania o pismo skierowane w piątek do Karola Nawrockiego z prośbą o wyznaczenie terminu ślubowania. – Tak, zwróciłem się dlatego, że uważam, że także z mojej strony istnieje obowiązek dochowania należytej staranności – mówił Patyra.
Konstytucjonalista tłumaczył, że po powstaniu wakatu chce jednoznacznie zadeklarować gotowość do rozpoczęcia pracy w Trybunale. – Uznałem, że skoro od poniedziałku wakat na urzędzie sędziowskim stał się faktem, to chciałbym w ten sposób zasygnalizować – również opinii publicznej, a także panu prezydentowi – że jestem gotowy do tego, aby w każdym czasie nawiązać stosunek służbowy w TK – mówił.
Pod koniec czerwca szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki w rozmowie z RMF FM odniósł się do procedury wyboru Patyry. Jak powiedział, proces ten “odbył się w przeciwieństwie do procesów czy procedowania w sprawie pozostałych sędziów z odpowiednim wyprzedzeniem, z zachowaniem regulaminu, z zachowaniem reguł, z zachowaniem zasady indywidualizacji kadencji”. Jednocześnie podkreślił, że kwestia odebrania zaprzysiężenia należy do decyzji prezydenta.
Pytany o to, jak rozumie zwłokę po stronie Karola Nawrockiego, Patyra wskazywał na możliwe przyczyny organizacyjne. – Nie przypisuję tej zwłoce jakiejś szczególnej intencji w tej chwili – mówił. Wcześniej zaznaczył też, że zakłada, iż może ona wynikać z “kwestii techniczno-organizacyjnych kalendarza pana prezydenta”.
Prawnik odniósł się również do tego, jak długo zamierza czekać na zaproszenie do złożenia ślubowania. – Złożyłem pismo do pana prezydenta dzisiaj, (…) myślę, że przez następny tydzień będę spokojnie oczekiwał na odpowiedź – mówił Patyra.
Dopytywany, co zrobi, jeśli w tym czasie nie uzyska odpowiedzi, nie chciał deklarować kolejnych kroków. – Będę się zastanawiał wtedy, kiedy okaże się, że pan prezydent wyrazi wprost albo w sposób dorozumiany – poprzez brak odpowiedzi, intencję taką, żeby nie wysłuchać mojego ślubowania – dodał Patyra.
Kim jest dr hab. Sławomir Patyra?
Dr hab. Sławomir Patyra to konstytucjonalista od 1994 r. związany z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Od 2019 r. pełni tam funkcję kierownika Katedry Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa i Administracji.
Od 2013 r. Patyra pracuje także na Uniwersytecie Radomskim im. Kazimierza Pułaskiego. Jest wykładowcą akademickim, współautorem kilku podręczników oraz członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego.
W 2013 r. został też radcą prawnym i członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Od tamtego czasu współpracuje również z Krajową Radą Radców Prawnych.
Spór o ślubowania sędziów TK
W tej kadencji Sejmu obecna większość nie obsadzała powstających wakatów w TK do marca tego roku. W marcu Sejm wybrał sześcioro sędziów Trybunału, uzupełniając skład do ustawowej liczby 15 sędziów. Byli to: Magdalena Bentkowska, Dariusz Szostek, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda, Krystian Markiewicz oraz Anna Korwin-Piotrowska.
1 kwietnia sędziowie Szostek i Bentkowska, na zaproszenie prezydenta Nawrockiego, złożyli ślubowanie w Pałacu Prezydenckim. Przedstawiciele KPRP przekazywali wówczas, że sytuacja czworga pozostałych sędziów jest analizowana, ponieważ według kancelarii prezydenta w Sejmie doszło do błędów. Status tych sędziów pozostaje przedmiotem sporu.
9 kwietnia, podczas uroczystości w sejmowej Sali Kolumnowej, czworo sędziów złożyło ślubowanie z formułą, że robią to “wobec prezydenta”. Tego dnia ponownie ślubowanie złożyli także Bentkowska i Szostek. Następnie wszyscy przekazali pisemne roty ślubowań w biurze podawczym Kancelarii Prezydenta RP.
Tego samego dnia Szostek i Bentkowska objęli urzędy w TK. Prezes TK Bogdan Święczkowski mówił, że cztery pozostałe osoby nie objęły urzędów, bo nie może uznać wydarzenia w Sejmie z ich udziałem za ślubowanie “wobec prezydenta”.
Dzień później Krystian Markiewicz informował, że on i troje pozostałych sędziów złożyli do prezesa TK pismo z wnioskiem o umożliwienie wykonywania obowiązków służbowych.
Czworo sędziów zwróciło się następnie do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. 5 maja ETPCz wydał decyzję o zabezpieczeniu, nakazującą Polsce zaprzestanie utrudnień w objęciu i wykonywaniu obowiązków sędziowskich przez sędziów TK wybranych przez Sejm w marcu br. Na początku czerwca czwórka wybranych do TK osób złożyła w ETPCz pełną skargę.
W tej sprawie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, przekazując informację do europejskiego trybunału, napisało, że w ocenie polskiego rządu cztery skarżące osoby są sędziami TK.
Pismo do ETPCz skierował też prezes TK. Bogdan Święczkowski podkreślił w nim, że “nie utrudnia objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez skarżących”, bo oni “nie są sędziami”. Dodał, że brak prawnej możliwości podjęcia obowiązków jest konsekwencją “nienawiązania stosunku służbowego sędziego” przez czworo spośród sześciorga wybranych w marcu przez Sejm na sędziów TK.
W Trybunale Konstytucyjnym czeka także wniosek prezydenta w sprawie sporu kompetencyjnego, związanego ze złożeniem ślubowania przez sędziów TK w Sejmie 9 kwietnia.