Wiemy, ile osób w Polsce zmarło w trakcie upałów. Lekarze alarmują ws. danych
– Zapełniają się SOR-y i oddziały neurologiczne, szczególnie dotyczy to osób starszych, u których bardzo łatwo dochodzi do odwodnienia – wskazuje neurolog prof. Konrad Rejdak, kierownik Kliniki Neurologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 4 w Lublinie.
Brutalna fala upałów w kilku przypadkach przyniosła drastyczne efekty. 28 czerwca, czyli w dniu, kiedy w Słubicach odnotowano rekord ciepła w Polsce w wysokości 40,5 st. C, na kąpielisku w Chełmie odnaleziono ciało 63-letniej opalającej się kobiety. Do podobnej sytuacji doszło tego samego dnia w woj. wielkopolskim. Zmarła 47-latka opalała się tam koło swojego domu.
– Ale to nie jest tak, że ludzie umierają w tym czasie tylko z powodu wyczerpania albo udaru cieplnego – podkreśla dr Sutkowski i dodaje, że nadmiarowe zgony w tym okresie mogą wynikać przede wszystkim z powodu zaostrzenia chorób przewlekłych, zwłaszcza u starszych osób. Wymienia takie przypadłości jak niewydolność krążenia, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, astmę oskrzelową. Problem dotyczy też chorych leczących się na nowotwory, w trakcie radio- i chemioterapii, albo osób z otyłością.
Neurolog prof. Konrad Rejdak dodaje, że z powodu upałów pojawiają się wtórne czynniki takie jak arytmie serca, zaburzenia elektrolitowe czy udary mózgu.
– Takie osoby tracą kontakt z rzeczywistością, pojawiają się zaburzenia świadomości i rozpętuje się błędne koło: nie jedzą, nie piją, nie wstają, a więc powoli dochodzi do zaburzeń obwodowych i śmiertelności – ostrzega neurolog.
Europa liczy zgony. W Polsce cisza
Są kraje w Europie, które w ostatnich dniach ostrzegały swoich obywateli, przedstawiając jak dramatyczne mogą być efekty upałów. We Francji Narodowa Agencja Zdrowia Publicznego podała, że od 22 do 28 czerwca w tym kraju zmarło o 30 proc. więcej osób. Francuska ministra zdrowia przekazała, że w wyniku upałów zmarło co najmniej 2 tys. osób. W Niemczech rządowy Instytut Roberta Kocha wyliczył, że od 6 kwietnia do 21 czerwca z powodu temperatur zmarło 800 osób. Ministerstwo Zdrowia Hiszpanii podało zaś, że w czerwcu przez upały zmarło około 1000 osób. Nawet Światowa Organizacja Zdrowia alarmowała 28 czerwca, że w Europie w ciągu tygodnia odnotowano ponad 1,3 tys. dodatkowych zgonów łączonych z upałami.
Co z Polską? Z naszych ustaleń wynika, że najwyraźniej nikt na bieżąco nie sprawdza, czy upały mają jakiś wpływ na zdrowie i życie obywateli. Wirtualna Polska zadała pytanie Ministerstwu Zdrowia o to, czy w kontekście upałów zaobserwowano w ostatnich dwóch tygodniach (22 czerwca-5 lipca) wzrost liczby zgonów w porównaniu z wcześniejszymi tygodniami lub analogicznym okresem ubiegłego roku. Resort odesłał nas do biuletynu Głównego Urzędu Statystycznego, w którym najnowsze dane były za 2025 r. W samym GUS dowiedzieliśmy się, że dane z liczbą zgonów za ostatnie dwa tygodnie znajdą się pod koniec miesiąca w innej tabeli, aktualizowanej nieco częściej.
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w odpowiedzi na pytanie o upały przekazało bardzo dokładną liczbę utonięć. – W kontekście zeszłego roku utonięć dzień do dnia jest zdecydowanie więcej – poinformował rzecznik RCB Piotr Błaszczyk. W tym roku jest ich 119, a rok temu w tym samym czasie było ich 85.
Ministerstwo Cyfryzacji, które prowadzi Rejestr PESEL, przez dwa dni nie było w stanie ustalić nawet ogólnej liczby zgonów we wskazanych dwóch tygodniach.
Jak upały wpływają na zdrowie Polaków? Lekarz alarmuje
Udało się to dopiero MSWiA, które przekazało WP, że w Rejestrze Stanu Cywilnego zarejestrowano przez dwa tygodnie (w okresie 22 czerwca-5 lipca) w całej Polsce 16 430 aktów zgonu. Dla porównania w analogicznych 26. i 27. tygodniach 2025 r. (przełom czerwca i lipca) zgonów w Rejestrze Stanu Cywilnego odnotowano w sumie 14 426. Tamten początek lipca też był ciepły, ale nie aż tak bardzo. Na podstawie tych danych nie da się również wyciągnąć konkretnych wniosków, bo nikt ich na bieżąco nie bada i nie analizuje.
– W Polsce w ogóle mamy bardzo niską kulturę gromadzenia danych. Być może to wyjdzie, ale za jakiś czas – komentuje prof. Konrad Rejdak.
Według Michała Sutkowskiego w Polsce brakuje instytucji, która zbiorczo zbierałaby dane na temat wpływu upałów na zdrowie obywateli. Ostrzega, że tego typu ekstremalnych zjawisk będzie coraz więcej i społeczeństwo powinno być o nich ostrzegane.
– Powinniśmy to przede wszystkim społeczeństwu zakomunikować i to nie tylko pojedynczymi wypowiedziami dziennikarzy czy lekarzy, ale przez osoby decydujące o systemie ochrony zdrowia. Informacja powinna się pojawić, bo to też skłania do pewnych działań profilaktycznych. To pozwoli na przygotowanie się lepiej zarówno indywidualnie, jak i w miastach – uważa dr Michał Sutkowski.
Dodaje, że prawdziwe efekty wpływu upałów na nasze zdrowie możemy poznać dopiero za jakiś czas.
– Te upały pozostawiają pewien ślad. Badania naukowe dowodzą, że po przejściu temperatur takich jak ostatnio, pojawia się skłonność do większej liczby zgonów w przeciągu nawet kilku tygodni. Czyli przeżycie przez ciężko chorego tych upałów jest stanem, który powinien być monitorowany w zakresie niebezpieczeństwa zgonu albo zaostrzenia tej choroby – ostrzega dr Michał Sutkowski.
Prognoza pogody. Kiedy wrócą upały?
Ten tydzień w Polsce zaczął się od niższych temperatur. Ale gorące powietrze wróci już w najbliższy weekend. Szczególnie ciepło będzie w niedzielę 12 maja na zachodzie Polski, gdzie temperatury znowu pokażą około 30 st. C.
