Rośnie wrogość do Ukraińców. Raport: w sieci coraz większa krytyka
Press Club Polska i Data House Res Futura opublikowały wyniki monitoringu dyskusji w mediach społecznościowych. Analiza, przeprowadzona między 1 a 21 czerwca 2026 r., objęła 754 tysiące wpisów dotyczących Ukrainy i Ukraińców, które wygenerowały ponad 10 milionów reakcji i komentarzy. Poziom krytyki systematycznie rośnie – od początku maja zwiększył się z 15,4 proc. do 22 proc.
– Jeżeli odrzucilibyśmy wpisy neutralne, to na dziesięć wpisów dziewięć będzie miało charakter negatywny wobec Ukraińców – podkreślił Michał Fedorowicz z Res Futura.
Analityk dodał, że każdy kolejny kryzys podnosi ten odsetek, a posty krytykujące Ukrainę generują największe zaangażowanie użytkowników.
Temat Wołynia dominuje w internecie
Kwestie związane z Ukrainą to obecnie drugi najpopularniejszy temat w polskiej sieci każdego dnia. W badanym okresie czerwca użytkownicy najczęściej dyskutowali o Wołodymyrze Zełenskim i dyplomacji, Donaldzie Tusku i Karolu Nawrockim oraz o odebranym Orderze Orła Białego. Coraz wyżej w zestawieniach plasuje się temat Wołynia i historii.
Fedorowicz zauważył, że rok temu wzmianki o UPA stanowiły niespełna 5 proc. debaty publicznej o Ukrainie. Zaznaczył, że obowiązywało wówczas nieformalne przyzwolenie, by unikać tego wątku z uwagi na rosyjską propagandę. Obecnie sytuacja odwróciła się całkowicie, a historia stała się fundamentem polskiej dyskusji.
– Nie ma dzisiaj absolutnie przestrzeni na to, żeby zmienić te nastroje – uważa analityk.
Według przewidywań temat ten będzie dodatkowo eskalował w związku ze zbliżającym się 11 lipca Dniem Pamięci o Polakach – ofiarach ludobójstwa dokonanego przez OUN-UPA na Kresach Wschodnich.
Raport wskazuje również, że zachodnia dyskusja o UPA, m.in. we Francji czy w Niemczech, całkowicie pomija polską narrację, opierając się na przekazach ukraińskich lub prorosyjskich.
Zmiana nastrojów i marginalizacja obrońców Ukrainy
Badacze zwrócili uwagę na nietypową zmianę w reakcjach użytkowników. Pod wpisami o Ukrainie częściej niż złość zaczęło pojawiać się serduszko. Nie jest to jednak wyraz sympatii do sąsiadów, lecz aprobaty dla decyzji o odebraniu ukraińskiemu prezydentowi odznaczenia. Największą popularność zdobył wpis prezydenta Karola Nawrockiego, w którym ogłosił ten krok.
Zmienił się również stosunek do osób broniących Ukrainy w sieci. Według raportu są oni obecnie marginalizowani. W komentarzach zarzuca się im zdradę (34 proc.) lub uległość (22 proc.).
Negatywne nastroje było widać także przed Konferencją na rzecz Odbudowy Ukrainy w Gdańsku. Ponad połowa postów na ten temat wyrażała otwartą wrogość, a pozostałe podważały sens organizacji szczytu.
Niechęć wobec Ukrainy stała się trwała i ponadpartyjna. Promowane przez algorytmy emocjonalne i antyukraińskie treści dają politykom wymierne zasięgi, choć – jak wskazano w raporcie – jedyną partią, która nie zyskuje na tej narracji, jest Prawo i Sprawiedliwość.
Kryzys dyplomatyczny wokół odznaczeń
Obecne napięcia są bezpośrednim skutkiem wydarzeń z końca maja, kiedy prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nadał jednej z jednostek wojskowych imię “Bohaterów UPA”. Spotkało się to z ostrą reakcją polskich władz, w tym premiera Donalda Tuska oraz szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza.
W konsekwencji 19 czerwca prezydent Karol Nawrocki zadecydował o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Dzień później ukraiński przywódca odesłał odznaczenie kurierem.
Kryzys pociągnął za sobą kolejne gesty. Polskich orderów zrzekli się m.in. byli prezydenci Ukrainy: Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko oraz czołowi politycy i dyplomaci. Z kolei prezes PiS Jarosław Kaczyński zapowiedział zwrot ukraińskiego Orderu Księcia Jarosława Mądrego.