Zmiana rządu w Ukrainie. Zełenski konsoliduje władzę

Ogłoszone w niedzielę przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego odejście dotychczasowej premierki Julii Swyrydenko nastąpiło znienacka. Do zmiany drugiej najważniejszej osoby w państwie doszło niespełna rok po objęciu tego stanowiska przez Swyrydenko i po raz drugi w trakcie pełnoskalowej wojny z Rosją.

Swoją decyzję Zełenski argumentował “zmianą strategii politycznej” Kijowa. Już we wtorek, 14 lipca, Rada Najwyższa (parlament) przegłosowała to postanowienie większością głosów. Wraz ze Swyrydenko stanowiska stracili wszyscy członkowie jej gabinetu, w tym szef resortu obrony Mychajło Fedorow. Dymisja tego ostatniego wzbudziła najwięcej kontrowersji i wywołała falę protestów w największych miastach Ukrainy, w tym w stolicy.

Jaki powód zmian?

Według ekspertów, z którymi rozmawiały ukraińskie i zagraniczne media, u podstaw decyzji Zełenskiego o odwołaniu Swyrydenko mogła leżeć m.in. potrzeba znalezienia osoby, która pomogłaby rozwiązać kryzys w energetyce.

Profesor politologii Akademii Kijowsko-Mohylańskiej i doradca naukowy Fundacji “Inicjatywy Demokratyczne” im. Ilki Kuczeriwa, Ołeksij Harań, powiedział niemieckiemu portalowi Deutsche Welle, że właśnie tym podyktowany był wybór jednego z kandydatów na szefa rządu – byłego prezesa państwowego koncernu paliwowego Naftohaz Serhija Koreckiego. W czwartek przed południem parlament powołał go na stanowisko premiera.

Dezerterzy z Rady Najwyższej. Frakcja Zełenskiego pogrąża się w chaosie

Niemniej, Harań uważa, że kluczowym powodem zmian jest dążenie Zełenskiego do wzmocnienia kontroli nad władzą wykonawczą po styczniowych roszadach w najbliższym otoczeniu Zełenskiego – czyli w Biurze Prezydenta.

Z kolei analityk polityczny Wadym Denysenko podkreślił, że Swyrydenko była częścią systemu poprzedniego szefa Biura Prezydenta, Andrija Jermaka, który w listopadzie ubiegłego roku został odwołany ze stanowiska po ponad pięciu latach pracy z powodu domniemanego udziału w aferze korupcyjnej w sektorze energetycznym. Swyrydenko była zastępczynią Jermaka w latach 2020-2021, a później dołączyła do rządu. Denysenko powiedział DW, że skoro w najbliższym otoczeniu Zełenskiego nie ma już Jermaka, zniknęła też potrzeba utrzymywania na stanowisku samej premierki, która jedynie wykonywała powierzone jej zadania.

“I to pomimo tego, że Swyrydenko natychmiast zmieniła zdanie po zwolnieniu Jermaka” – dodał analityk.

Na podobne problemy w sprawowaniu urzędu przez szefową rządu zwrócił uwagę portal Kyiv Post.

“Wielu nadal postrzegało ją przede wszystkim jako przedstawicielkę Biura Prezydenta” – czytamy w artykule. W innych publikacjach eksperci zwracają także na uwagę na to, że Swyrydenko jako polityczka nie ma wystarczającej wagi i sprawczości politycznej, co utrudniało jej skuteczne zarządzanie.

Portal zaznaczył, opierając się na swoich anonimowych źródłach, że urząd polityczki był mocno uzależniony od bliskiej współpracy ze sztabem Zełenskiego.

Bunt przeciw Zełenskiemu. Nie ma większości dla ministra

Parlamentarzyści zaskoczeni

Co ważne, według ukraińskiego prawa, to parlament, a nie prezydent ma kompetencje do odwołania premiera. Deputowani, z którymi rozmawiał portal Kyiv Independent, przyznali, że ogłoszona przez Zełenskiego dymisja Swyrydenko była dla nich zaskoczeniem i nastąpiła bez wcześniejszego uprzedzenia. Głosowanie nad wyborem nowego szefa rządu odbyło się po oficjalnym przedstawieniu kandydatów przez prezydenta.

– Po odsunięciu Jermaka rząd potrzebuje premiera, który chce wziąć na siebie odpowiedzialność, a nie tylko wykonuje powierzone mu zadania – powiedział członek opozycyjnej partii Hołos Jarosław Jurczyszyn, cytowany w poniedziałkowym artykule Kyiv Independent. “Niezależnie od tego, jak ocenia się Swyrydenko, została ona mianowana w ramach systemu Jermaka i, ogólnie rzecz biorąc, działała ściśle według otrzymywanych instrukcji” – podkreślono w tym medium.

Jak oceniono, teraz Zełenski potrzebuje “technokraty z doświadczeniem w zarządzaniu”, gotowego brać odpowiedzialność za decyzje gabinetu zamiast czekać na wytyczne z góry.

W niedzielę pojawiły się doniesienia, że Swyrydenko może objąć stanowisko ambasadora Ukrainy w USA, zastępując Olhę Stefaniszynę. Media informowały, że Stefaniszyna jest objęta śledztwem dotyczącym korupcji, czemu sama dyplomatka zaprzeczała. We wtorek portal Ukrainska Prawda podał, powołując się na anonimowe źródła w Biurze Prezydenta, że Swyrydenko odmówiła objęcia proponowanej placówki.