Nawrocki zabrał głos ws. odebrania orderu. “Przekroczono próg bólu”
Nawrocki mocno zaakcentował, że “ta decyzja nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu” oraz “nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa“. Poinformował również, że wsparcie Polski dla Ukrainy w wojnie z Rosją nadal pozostaje niezachwiane.
Podczas obchodów Narodowego Dnia Powstań Śląskich w Grabówce prezydent Nawrocki odniósł się do szeroko komentowanej decyzji, naświetlając jej szerszy kontekst. – Prezydent państwa odpowiada za przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Prezydent też jest od tego, aby mówić głosem tych, których już nie ma i którzy nie mogą przemawiać – podkreślił.
Jakie argumenty przytoczył prezydent Nawrocki?
Wyjaśniając swoją decyzję prezydent zauważył, że odpowiedzialność historyczna dotyczy każdej władzy, nie tylko głowy państwa.
– Nas, Polaków, nie trzeba uczyć tego, czym jest wojna. Nam nie trzeba przypominać o tym, jak wygląda wojna, jak wyglądają totalitaryzmy: ten sowiecki i ten niemiecki. Wiemy, czym jest wojna, walka o niepodległość, postsowieckie – dziś rosyjskie – zagrożenie. Ale jesteśmy dumnym narodem polskim i mamy swój próg bólu w sprawach, które dotyczą nas i naszych sojuszników i ten próg bólu został przekroczony, dlatego odebrałem prezydentowi Zełenskiemu Order Orła Białego – wyjaśnił Nawrocki.
Decyzja ta zapadła w kontekście spornej oceny historii, w szczególności działań OUN i UPA. Prezydent podczas swojego wystąpienia zaznaczył, że rola głowy państwa polega także na oddawaniu głosu ofiarom i dbaniu o pamięć historyczną.
Jak zareagowała Ukraina na odebranie orderu?
Reakcja ze strony Ukrainy była stanowcza i natychmiastowa. Szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, jego zastępca Igor Żowkwa oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar zrezygnowali z przyznanych im wcześniej polskich odznaczeń.
W swoim oświadczeniu szef ukraińskiej dyplomacji Andrij Sybiha określił decyzję prezydenta Nawrockiego jako “strategiczny błąd”, wskazując, że “taki krok przyniesie korzyści jedynie Rosji“. Ponadto Sybiha zapowiedział z własnej inicjatywy zwrot do Warszawy Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, który otrzymał w październiku 2022 r.
Wołodymyr Zełenski ogłosił w sobotę, że odesłał odebrany order. Co szokujące, zrobił to za sprawą… firmy kurierskiej. “Wierzyliśmy, że Order Orła Białego, przyznany w 2023 r., jest przeznaczony dla narodu ukraińskiego i naszej armii. Tak mówiono wówczas” – napisał.
Order Orła Białego został nadany Wołodymyrowi Zełenskiemu w kwietniu 2023 r. przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę. W uzasadnieniu podkreślono, że odznaczenie przyznano “w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
Jakie są źródła polsko-ukraińskich różnic historycznych?
Spór o interpretację historii Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) od lat obciąża relacje obu państw. Dla Polaków wydarzenia na Wołyniu w 1943 r. są równoznaczne ze zbrodnią ludobójstwa, natomiast Ukraińcy widzą je jako rezultat walki zbrojnej, za którą odpowiedzialność ponoszą oba narody. W dodatku na Ukrainie działalność OUN i UPA bywa postrzegana jako ruch antyradziecki, a nie antypolski, co utrudnia dialog historyczny i bieżącą współpracę.