Ukraińcy złożą wieniec przed pomnikiem rzezi wołyńskiej. “UPA nie jest naszym bohaterem”
Romanowska podkreśla, że wśród uczestników planowanego upamiętnienia znajdą się Ukraińcy, którzy nie utożsamiają się z polityką historyczną prowadzoną przez część ukraińskich władz i otwarcie odrzucają pomysł stawiania pomników wszystkim członkom UPA, w tym członkom skalanym zbrodniami na cywilach.
– Ci Ukraińcy to osoby, których bliscy walczą dziś na froncie z Rosją, a niektórzy sami stracili tam członków rodzin. Ci ludzie przyjeżdżają z różnych części Polski tylko po to, żeby oddać hołd ofiarom. Mówią jasno, że dla nich UPA nie jest bohaterem. Potrafią powiedzieć to publicznie i wiedzą, że bez uczciwego upamiętnienia pomordowanych nie będzie prawdziwego pojednania między naszymi narodami – opisuje Romanowska.
Przewodnicząca stowarzyszenia przyznaje, że uczestnicy tegorocznych obchodów liczą się z możliwością prowokacji czy kontrowersji, “gdyby trafił się ktoś ze skrajnej polskiej prawicy”. Mimo to nie zamierzają rezygnować ze wspólnego złożenia wieńca.
– Dostałam nawet pytanie w mediach społecznościowych, czy nie boimy się prowokacji i czy nie powinniśmy odwołać tego wydarzenia. Nie zrezygnujemy. Wiemy, że to może być trudny moment, ale właśnie dlatego musimy tam być. Dla wielu Ukraińców, którzy przyjadą, to jest równie ważny dzień, jak dla rodzin wołyńskich. Po czterech latach stało się to także ich osobistą misją – podsumowuje rozmówczyni Wirtualnej Polski.
Przewodnicząca stowarzyszenia zwraca uwagę, że w dyskusji o Wołyniu często pomija się fakt, iż ofiarami UPA byli również Ukraińcy. – Nie można wrzucać wszystkich Ukraińców do jednego worka. Trzeba pamiętać, że z rąk Ukraińskiej Powstańczej Armii ginęli także Ukraińcy. Dlatego tak ważne jest, by pokazywać tych, którzy mają odwagę powiedzieć, że zbrodnia była zbrodnią – mówi.
Dodaje, że ucieszyła ją promowana na początku lipca przez Instytut Pamięci Narodowej publikacja pt. “Sprawiedliwi wśród Ukraińców”, przypominająca historie Ukraińców, którzy ratowali Polaków przed śmiercią i z narażeniem własnego życia przeciwstawiali się zbrodniom OUN i UPA.
Jak podkreśla, działalność stowarzyszenia nie ogranicza się do organizowania uroczystości w Polsce. W piątek rano grupa jego członków wyjechała na Ukrainę.
– Pojechali, by w symbolicznych dziesięciu miejscach, gdzie kiedyś istniały polskie wsie i gdzie zamordowano ich mieszkańców, zapalić znicze. To nasz sposób na oddanie hołdu ofiarom także tam, gdzie doszło do zbrodni – mówi Romanowska.
Polska, Ukraina i zbrodnia, która dzieli. Zagraniczne media opisują
Przypomnijmy, że Parlament Europejski przyjął w środę rezolucję, w której wyraził ubolewanie nad – jak zapisano – niepotrzebną i niesprowokowaną eskalacją wywołaną przez prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, polegającą na nadaniu elitarnej jednostce Sił Zbrojnych Ukrainy imienia “Bohaterów UPA”.
– To bardzo ważny sygnał dla Ukrainy. Europa pokazuje, że nie można budować wspólnoty wartości, jednocześnie gloryfikując formację odpowiedzialną za ludobójstwo. Dla rodzin wołyńskich to pierwszy od dawna moment, kiedy czują, że ich głos został usłyszany – ocenia Romanowska.
Podkreśla, że w ostatnich dniach udzieliła kilku wywiadów zagranicznym mediom. Jak ocenia, temat zbrodni wołyńskiej i sporu wokół gloryfikowania UPA przestał być wyłącznie problemem polsko-ukraińskim i coraz częściej trafia na łamy największych światowych redakcji.
– Reuters, “The Times”, “The Guardian” czy “Le Monde” opisują go jako jeden z najważniejszych sporów między Polską a Ukrainą. Zwracają uwagę, że decyzje dotyczące gloryfikowania UPA zaczynają wpływać nie tylko na debatę historyczną, ale również na bieżące relacje polityczne obu państw – mówi Wirtualnej Polsce Romanowska.
Centralne obchody Narodowego Dnia Pamięci o Polakach, Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA odbędą się w sobotę w Warszawie. W programie, przygotowanym m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej, znalazły się msza święta w Katedrze Polowej Wojska Polskiego, apel pamięci i składanie wieńców przy Pomniku Ofiar Ludobójstwa na Skwerze Wołyńskim oraz ceremonia przy pomniku 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej. Równolegle oddziały IPN organizują w całym kraju wystawy, spotkania edukacyjne i uroczystości poświęcone 83. rocznicy zbrodni wołyńskiej.