Pytanie, czy Czechy zrobią tak jak Polska. Co z orderem Zełenskiego?
Rajchl wprost powołuje się na przykład płynący z Polski. Jego zdaniem decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego była ruchem koniecznym i sprawiedliwym.
– Nie możemy milczeć, gdy nasz najwyższy order posiada osoba, która nazywa jednostki wojskowe imionami nazistowskich potworów – grzmiał Rajchl, przypominając, że oddziały UPA mają na sumieniu nie tylko Polaków i Żydów, ale również Czechów (m.in. w ramach tzw. akcji “B”, czyli walk z banderowcami na terytorium ówczesnej Czechosłowacji do 1947 r.).
Zdaniem czeskiego polityka decyzja o odebraniu orderu Zełenskiemu spotkała się w Polsce z międzypartyjnym konsensusem politycznym. – Zgodzili się wszyscy. Koalicja, opozycja, Lech Wałęsa. Wszyscy – przekonywał Rajchl, licząc na podobną jedność w czeskiej Izbie Poselskiej.
Pałac Prezydencki reaguje
Zwróciliśmy się z zapytaniem do czeskiego Pałacu Prezydenckiego w tej sprawie. Jak przekazała nam kancelaria, polski scenariusz jest w Pradze obecnie niemożliwy do zrealizowania.
“Konstytucja i prawo nie przyznają Prezydentowi Republiki uprawnień do odwołania odznaczenia państwowego – wskazuje nam Vojtěch Šeliga, rzecznik prezydenta Czech Petra Pavla, który tłumaczy jednocześnie cały proces legislacyjny związany z ewentualnym odebraniem orderu.
W Czechach – inaczej niż w Polsce – nie jest to bowiem decyzja prezydenta. “Odznaczenie nadane przez Prezydenta może zostać odebrane wyłącznie na podstawie prawomocnego wyroku sądu orzekającego karę utraty tytułów honorowych i odznaczeń. Kara taka może zostać nałożona tylko w warunkach określonych w Kodeksie karnym” – wyjaśnia Šeliga.
Oznacza to, że prezydent Pavel ma w tej sprawie związane ręce, nawet gdyby chciał ulec presji parlamentarzystów.
Warto przypomnieć, że Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Białego Lwa w październiku 2022 r. z rąk ówczesnego prezydenta Milosza Zemana. Uhonorowano go za “męstwo i odwagę”, które wykazał, zostając w Kijowie po rosyjskiej inwazji.
Kryzys na linii Warszawa-Kijów
Obecny kryzys w relacjach polsko-ukraińskich, który stał się paliwem dla czeskich populistów, jest najpoważniejszym od lat. W Polsce po geście prezydenta Nawrockiego doszło do fali “zrzekania się” odznaczeń – Orderu Orła Białego zrzekli się już m.in. byli prezydenci Ukrainy: Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko, a szef ukraińskiego wywiadu Kyryło Budanow oddał inne polskie odznaczenia.
Sam Zełenski na decyzję Nawrockiego zareagował niemal natychmiast. Spakował order i wysłał go kurierem do Warszawy, po czym odwołał swój przyjazd na konferencję Odbudowy Ukrainy, która odbywała się w dniach 25-26 czerwca w Gdańsku.