Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie neosędziów

Nieprawidłowość, której dopuszczono się przy powołaniu sędziego, nie wystarczy sama w sobie, aby stwierdzić, że sędzia ten nie jest niezawisły — orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Posłuchaj artykułu

x1 x2 x1.75 x1.5 x1.25 x1 x0.75 00:00 / 00:00 Audio generowane przez AI (ElevenLabs) i może zawierać błędy nitpicker / Shutterstock Siedziba TSUE Powyższy wyrok to odpowiedź na pytania zadane przez Sąd Rejonowy w Poznaniu. Chodzi o dopuszczalność kwestionowania statusu sędziów powołanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej po 2017 r.TSUE orzekł, że udział KRS, ukształtowanej w następstwie reformy polskiego systemu sądownictwa, w procedurze powołania sędziego oraz brak skutecznego środka prawnego przed sądem dla nierekomendowanych kandydatów, nie wystarczają same w sobie do wyłączenia tego sędziego. Według TSUE konieczna jest całościowa ocena wszystkich okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego. Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo Ostra dyskusja w studiu. Poseł PiS mówił o "gettach" dla sędziów To przełom, bo jak dotąd Trybunał Sprawiedliwości wypowiadał się tylko na temat statusu tzw. neosędziów Sądu Najwyższego. TSUE nie wyrokował natomiast w kwestii statusu sędziów sądów powszechnych, którzy stanowią zdecydowaną większość z ponad 3 tys. sędziów powołanych na wniosek obecnej KRS.

Sąd skierował pytania do TSUE. Trybunał wezwał Polskę

O wyłączenie sędzi ze względu na wątpliwości co do jej niezawisłości wnioskował przed polskim sądem powód w toku postępowania o zapłatę należności z tytułu umowy. We wniosku powód powołał się na fakt, że kandydatura sędzi została zarekomendowana przez KRS w nowym składzie ukształtowanym po 2017 r. Tymczasem TSUE wcześniej, w wyroku z 2021 r., orzekł, że ta KRS została ukonstytuowana z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych prawa polskiego i nie gwarantuje niezależności i bezstronności wymaganych przez prawo Unii.

• TSUE zajął się polskim Sądem Najwyższym. Są nowe informacje

Sędzia rozpoznająca sprawę złożyła oświadczenie, że w jej ocenie nie zachodzą okoliczności, mogące wywoływać wątpliwości co do jej bezstronności i brakuje w niej podstaw do jej wyłączenia. Sąd, do którego wpłynął wniosek o wyłączenie sędzi rozpoznającej sprawę, nabrał wątpliwości i skierował pytania do TSUE. Pytał on sędziów w Luksemburgu, czy skład orzekający można uznać za niezawisły i bezstronny, jeśli zasiada w nim sędzia powołana w wyniku procedury z udziałem nowej KRS, która nie zapewnia skutecznego środka prawnego dla nierekomendowanych kandydatów.

• Sejm zdecydował w sprawie wyboru sędziów do KRS

Według TSUE sądy krajowe powinny mieć możliwość kontroli, w postępowaniu w sprawie wyłączenia, zgodności z prawem procedury powoływania sędziów oraz sprawdzenia, czy sędziowie ci spełniają wymogi wynikające z prawa Unii. Unijny trybunał zaznaczył jednak, że “wymóg sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy może zostać podważony wyłącznie, gdy dochodzi do nieprawidłowości, które ze względu na swój charakter i wagę mogą, rozpatrywane łącznie, stwarzać rzeczywiste ryzyko ingerencji pozostałych władz w proces powołania, oraz budzić uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danej sędzi”. Trybunał wezwał Polskę do ustanowienia ram normatywnych pozwalających na ocenę możliwości dalszego wykonywania zadań przez osoby wadliwie powołane na stanowiska sędziowskie. Wyrok w odpowiedzi na pytania prejudycjalne nie rozstrzyga sporu, które doprowadziły do ich zadania. Spór ten rozstrzygnie sąd krajowy. Opracowanie: 

• Przemysław Mosur-Darowski